Gezondheidszorg

1800-1850

Tot aan het eind van de 18e eeuw was er nauwelijks sprake van enige overheidsbemoeienis op het gebied van volksgezondheid en welzijn. De zorg voor zieken en armen werd overgelaten aan het particulier initiatief. De hygiënische omstandigheden waaronder de Nederlandse bevolking leefde waren slecht. Werklozen, weduwen, invaliden en ouderen werden allen beschouwd als armen en werden in hun lot overgelaten aan de liefdadigheid van anderen. Tijdens de Bataafse Republiek (1795-1806) werd voor het eerst erkend dat volksgezondheid en armenzorg aandacht verdiende van de centrale regering. Ondanks het feit dat het onderwerp volksgezondheid was opgenomen in de grondwet, bleef de overheidsbemoeienis beperkt. bron

Epidemieën
Evenals de volksziektes als de mazelen, kinkhoest en kinderverlamming, kwamen epidemieën regelmatig voor. Van overheidswege werd er gewaarschuwd voor als er één in aantocht was, zoals in 1799.
•4-11-1779 Publicatie Schout en Geregte van Derthuijsen in ervaring gekomen zijnde, dat de ziekte van de Roode loop zig in den Geregte van Maarn en Maarsbergen heeft geopenbaart, hebben, op speciale aanschrijvinge van d’Ed: Mogende Heeren Gedeputeerden Staaten deezer Provincie aan d’opgezetene deezes Geregts daar van bij deeze kennis gegeven, werdende dienvolgende een ider gewaarschout zoo veel mogelijk (:egter zonder de nodige assistentie en hulpe te onthoude:) alle communicatie met denzelven geregte aftesnijden, ten eijnde de besmetting naar vermogen onder Gods Zegen, voorgekomen werde. Actum 4 November 1779. Ter ordonnantie voorsz; (getekend) J:De Clefaij 1779. [514]

Dyssenterie bezocht ook het gezin van Roelof van Appeldoorn en hield er danig huis.
Hij is overleden op 20 november 1811 in Leersum. Oorzaak: De Roode Loop.
Vader Cornelis en jongste kind Gerrit zijn dezelfde dag overleden (20-11-1811).
Het Begraafregister Leersum geeft aan dat Cornelis en 2 kinderen aan de roode loop zijn overleden. Dat zouden dan Gerrit en een paar dagen later Dirkje zijn geweest.
Nog een kind 26-11-1811 (aangiftedatum) is dan Willemijntje geweest.  

De Roode Loop of later bekend als Dyssenterie was een geheimzinnige ziekte: de mensen kregen buikloop met heftige krampen en ontsteking van de darmen; de ontlasting was rood van het bloed; vandaar de naam Roode Loop. De geneesheren wisten er eigenlijk geen raad mee. De ziekte kwam onder andere in de 18de eeuw veelvuldig voor op het Brabantse platteland. De ziekte was in deze tijden dikwijls fataal bij kinderen en oudere zwakke mensen.

1850-1900

Als gevolg van de opkomende industrialisatie ontstonden in de 2e helft van de 19e eeuw sociale wantoestanden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken, vanaf 1801 verantwoordelijk voor de volksgezondheid en armenzorg, kwam in 1854 met de Armenwet en in 1865 met een aantal wetten voor de beroepsuitoefening van artsen en apothekers en het Staatstoezicht op de Geneeskunde. De regering hoopte zo een einde te maken aan de epidemieën, die veel slachtoffers maakten en aan de kwakzalverij, die in deze sociale armoede welig tierde.