Rijksstraatweg-centrum-oost

Deze pagina beschrijft de panden in het centrum oostelijk van de Scherpenzeelseweg.

rijksstraatwegcentrumhuizenriot

Huis
Kaartnr: 182
Rijksstraatweg naast huisnr. 78
In 1824 was het huis eigendom van Hendrik Willem Graaf van Rochefort.
In verband met de wegverbreding van de Scherpenzeelseweg is dit pand in 1926 door de gemeente opgekocht voor Fl.1000,- en in 1927 afgebroken. In het pand was het eerste postkantoor van Leersum gehuisvest. In de twintiger jaren van de 20e eeuw had van den Boogert er zijn wagenmakerij. Samen met zijn knecht, Chris de Ridder, legde hij zich toe op de fabricage van boerenwagens 8).

Bijzonderheden:
•12-3-1774 Verklaring van Jan Geelbaar, won. Leersum, 49 jaar oud, ten verzoeke van drossaard Cornelis de Wijs dat op 11-3-1774 ’s morgens om 6 uur is gebeurd dat Klaas van Geresteijn met zijn zoon Arie bezig waren met het uittrekken van een beukenhaag die onlangs is gepoot in de scheiding van de grond van het erf van Hermanus van den Boogaart en Klaas van Geerestein en toen hij daar kwam, Hannes, Willem en Teunis van den Boogaard, zonen van Hermanus van den Boogaard, de zoon van Klaas Gerestein hebben aangevallen en uitgescholden voor een vlees- en turfdief. [2477]
•11-7-1774 Hermanus van den Boogaard, rademaker alhier, verklaart voor zijn zoon Willem, tbv Cornelis de Wijs, drossaard, borg te blijven. [2477]
(Hermanus van den Boogaart huurde huis, kaartnr 182, en zijn buurman is Klaas van Geresteijn, huurder van huis kaartnr 195, zie hieronder)

Aanzicht11074
De nauwe doorgang van de Scherpenzeelseweg naar de Rijksstraatweg rond 1923. Links de beschreven pand en rechts de school/kosterswoning. collectie Het Utrechts Archief.

Schermhuisjes, huis, (schuur) en erf
Kaartnr: 195, 188 / 206 / 321 / 212, 203
Rijksstraatweg tussen huisnr. 68 en 74
P_KerkSpilmanOp de pentekeningen van o.a. D. Stoopendaal van rond 1700 en H. Spilman 1745 en P. van Liender uit 1755 zijn de schermhuisje al te zien, weliswaar nog zonder de karakteristieke afdakjes (schermen) 2).
Al deze 4 huisjes waren in 1824 in eigendom van Hendrik Willem Graaf van Rochefort 50).
Volgens E.J. Demoed zijn de huisjes in  1902 afgebroken en herbouwd 2). Op de Bonnekaarten is dit niet terug te vinden52). Omdat de voordeur direct toegang gaf tot de winkel, was er een uitbouw voor gemaakt, die bij kou en wind ervoor zorgde dat die niet meteen naar binnen de woning in merkbaar werd. Die uitbouw werd ‘scherm’ genoemd en diende ook als klompenhok. Bezoekers kwamen binnen na hun klompen daar te hebben achtergelaten. Omstreeks 1925 woonden er de vrachtrijder Takken, schoenmaker Bernardus Gaikhorst en de weduwe van de Boogert, van de boven beschreven wagenmakerij (kaartnr. 182) 8).
De schermhuisjes waren toentertijd de winkelgalerij van Leersum. De laatste bewoners waren, van west naar oost, melkboer Lagemaat, schoenmaker Zwetselaar, groenteboer Van den Broek en elektricien Van Geijtenbeek 3). De huisjes zijn omwille van de verbreding van de Rijksstraatweg in 1956 (1958?) gesloopt 2).

F089_Schermhuisjes1
De Dorpsstraat anno 1915 van west naar oost. collectie Het Utrechts Archief

f060_kerkschermhuisjes1riotDe Dorpsstraat anno 1925 van oost naar west. collectie Hans van Brenk